SAMENVATTING
Er zou veel meer moeten gebeuren met de honderden middeleeuwse islamitische manuscripten die in de Universiteitsbibliotheek van Leiden liggen. De manuscripten zijn volgens professor Jan Hogendijk van 'onschatbare waarde' voor de wetenschap en onze samenleving.
VOLLEDIGE TEKST:
Hogendijk is gespecialiseerd in de geschiedenis van de wiskunde en werkzaam aan de universiteiten van Utrecht en Leiden. "Dit werk is zeldzaam en kostbaar. Hier denken veel mensen dat de wetenschap stil stond in die tijd", zegt hij met enige nadruk. "Dit is echter niet het geval. In de middeleeuwen lagen de centra voor wiskunde, sterrenkunde en natuurkunde in Irak en Iran. In een van deze manuscripten, dat uit de tiende eeuw dateert, wordt een vergelijking tot in de vierdegraad heel knap opgelost." Volgens de historicus is de moderne westerse wetenschap voor een groot deel gebaseerd op werk van wetenschappers die toen in de islamitische wereld actief waren. "Moslims zijn op dit gebied de leermeesters van de Europeanen geweest. Het bestuderen van deze werken zou ons dus het nodige kunnen vertellen over het ontstaan van de wiskunde." Hogendijk vindt dat de antieke stukken ook om nog een andere reden belangrijk zijn: "In het westen heerst een afkeer van moslims en de islamitische wereld. Het besef dat zij ons vooruit hebben geholpen op wetenschappelijk gebied, kan dit voor een deel wegnemen. Dat wij hier weinig kennis van hebben is niet vreemd."
Om Hogendijks manuscripten te lezen, is expertise vereist. Ten eerste is een goede beheersing van de Arabische taal nodig. Daarnaast is vakkennis van groot belang. In Nederland zijn de mensen die over deze kwaliteiten beschikken op de vingers van een hand te tellen. Niet alleen in Nederland, ook in het Midden-Oosten zijn experts op dit gebied schaars. Zelfs daar is nog maar weinig bekend over de eigen wetenschappelijke geschiedenis. Er zijn wel manuscripten bewaard gebleven in Caïro, maar die zijn niet zomaar toegankelijk. Hogendijk: "In de Arabische wereld is bij de meeste mensen onduidelijk dat de middeleeuwse islamitische wetenschap zo veel heeft betekend." Om Arabische studenten tot het inzicht te laten komen dat moderne wiskunde ook in hun cultuur wortelt, heeft Hogendijk studenten van de enige Engelstalige universiteit in Saoedi-Arabië, oude manuscripten voorgelegd. Zo blijft Hogendijk proberen met zijn studies mensen de ogen te openen. Hier in Nederland, maar ook in de Arabische wereld.
Zainnab Hammou