Workshop Oosterse Sinustabellen

Workshop Oosterse Sinustabellen, 6 november 2021.

Inleiding in abjad-getalnotatie

abjad verwijst naar het systeem a = 1, b = 2, j (jim) = 3, d = 4 enz.
We nemen aan dat de deelnemers de miniworkshop hebben gevolgd die bij de plenaire lezing hoorde. Deze miniworkshop staat op een speciale pagina (waarop ook extra informatie te vinden is)

Sinustabellen

Workshop

Marokko: al-Marrakushi   Turkije: Taqi al-Din   Syrie: al-Battani   Iran/Uzbekistan: Ulugh Beg   Afghanistan: al-Biruni

Marokko: al-Marrakushi (ca. 1280)

Arabisch manuscript sinustabel
Transcriptie sinustabel ontleend aan J.J. Sédillot, zie hieronder.
Biografie
Franse vertaling van het eerste deel van het boek van al-Marrakushi, waarin de tabel staat: J.J. Sédillot, L.-A. Sédillot, Traité des instruments astronomiques des Arabes, Paris 1834, staat online (archive.org). De transcriptie staat op pp. 103-114.

Turkije: Taqi al-Din (ca. 1580)

Arabisch manuscript sinustabel
Transcriptie sinustabel, ontleend aan Remzi Demir, Takiyüddin'de Matematik ve Astronomi, Ankara 2000, pp. 67-69.
Biografie Zie ook de website over Taqi al-Din van Huseyin Sen.

Syrie: al-Battani (ca. 900)

Arabisch manuscript sinustabel
Transcriptie sinustabel ontleend aan C. A. Nallino, Al-Battani sive Albatenii Opus Astronomicum, Pars Secunda, Versio tabularum omnium cum animadversiones, glossario, indicibus, Milaan (Mediolanum) 1907, herdrukt Frankfurt, Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften 1997, pp. 55-56.
Biografie

Iran/Oezbekistan: Ulugh Beg (ca. 1440)

Perzisch manuscript sinustabel
Transcriptie sinustabel (tot 45 graden). Deze is ontleend aan het boek van C. Schoy genoemd onder al-Biruni.
Biografie
Uitleg door Miram Chelebi (ca. 1500) over de berekening van de tabel van Ulugh Beg, in pp. 69-83 van L. P. E. A. Sédillot, Prolégomènes des Tables Astronomiques d'Oloug-Beg, Paris 1853. Download (archive.org). Biografie van Miram Chelebi.

Afghanistan: al-Biruni (ca. 1030)

Arabisch manuscript sinustabel
Transcriptie sinustabel
Biografie
Uitleg door al-Biruni over de berekening van zijn tabel, in het Duits vertaald in C. Schoy, Die trigonometrischen Lehren des Persischen astronomen Abu'l-Raihan Muh. ibn Ahmad al-Biruni dargestellt nach al-Qanun al-Mas`udi. Nach dem Tode des Verfassers herausgegeben von Julius Ruska und Heinrich Wieleitner. Hannover 1927. Scans: deel 1,   deel 2.
Het hele Arabische manuscript (van de Qanun Mas`udi) staat online op de Qatar Digital Library
Zie ook de website www.albiruni.nl

Algemene literatuur over de geschiedenis van de trigononometrie:
Inleidend: Glen van Brummelen, The mathematics of the heavens and the earth: the early history of trigonometry, Princeton, Princeton University Press, 2009.
Ouder en uitgebreider: A. Von Braunmühl, Vorlesungen über Geschichte der Trigonometrie, Erster Teil: Von den Ältesten Zeiten bis zur Erfindung der Logarithmen, Leipzig 1900, online versie (archive.org), nog een online versie (gallica.fr)
(Het tweede deel is: A. von Braunmühl, Vorlesungen über Geschichte der Trigonometrie, Zweiter Teil: von der Erfindung der Logarithmen bis auf die Gegenwart, Leipzig 1903, online versie, (gallica.fr)
Voor meer referenties: stuur mij een email.


Jan Hogendijk <J.P.Hogendijk_at_gmail.com>

2021